Reçete maliyeti neden tutmuyor

Son alış fiyatı gerçek maliyet değildir

Maliyeti son alış fiyatından hesaplamak en yaygın yöntemdir ve tek bir alışa aşırı duyarlıdır. Acil bir ihtiyaç için üç katına alınan bir kasa domates, o günden sonraki her porsiyonun maliyetini bozar. Tersi de olur: kampanyalı tek bir ucuz alış kârı olduğundan yüksek gösterir ve yanlış bir fiyat kararına dayanak olur.

Bu yüzden maliyet ağırlıklı ortalamaya göre de hesaplanabiliyor: elinizdeki malın gerçek maliyeti, mal kabul satırlarındaki miktar ve fiyatların ağırlıklı ortalamasıdır. Ortalama saklanmıyor, kayıtlardan hesaplanıyor; yani mal kabul silindiğinde ya da bir satış iptal edildiğinde sessizce kaymıyor.

Ortalamanın bir de penceresi var: son doksan gün. Bütün zamanların ortalaması, üç yıl önceki alışı bugünküyle aynı ağırlıkta sayar ve enflasyonun yüksek olduğu bir ortamda maliyeti gerçeğin çok altında bırakır. Pencere tam olarak bunu engellemek için var.

Zincirin ortasında bir yarı mamul vardır

Kruvasanın maliyeti unun fiyatı değildir; hamurun maliyetidir. Hamur da kendi reçetesi olan bir üründür ve onun maliyeti de kendi hammaddelerinden gelir. Zincirin bir halkası elle girilmiş sabit bir rakamsa, un zamlandığında nihai ürünün maliyeti değişmez ve tablo aylarca yanlış kalır.

Sistemde nihai ürünün maliyeti zincirin tamamından toplanıyor. Pratikte bunun anlamı şu: bir hammaddenin alış fiyatı değiştiği anda, o hammaddeyi kullanan ürünün maliyeti de değişir ve kimsenin bir tabloyu yeniden hesaplaması gerekmez.

Üretim stoğu düşürmüyorsa maliyet de yanlıştır

Üretim kaydı girilmediğinde iki şey birden bozulur: hammadde stokta durmaya devam eder ve mamul hiç var olmamış gibi görünür. Akşam sayımı tutmaz, üstelik farkın sebebi de anlaşılmaz çünkü ortada bir kayıt yoktur. Bu yüzden üretim kaydı tek işlemdir: reçetedeki hammaddeler stoktan çıkar, mamul stoğa girer.

Fire de aynı yere bakar. Temizlenen sebzenin atılan kısmı da satın alınmış maldır; reçetede yalnız tabağa giden gram yazılıysa maliyet olduğundan düşük görünür ve bu fark her porsiyonda tekrarlanır.

Zammı satmadan önce görmek

Maliyetin doğru olmasının asıl kazancı geçmişi doğru raporlamak değil, kararı önceden vermektir. Bir hammaddenin fiyatı değiştiğinde hangi ürünlerin maliyetinin ne kadar arttığını satmadan önce görebilirsiniz.

Bugün olmayan şeyi de yazalım: üretim planlama takvimi ve kapasiteye göre üretim çizelgesi yok. Ne üreteceğinizi siz planlarsınız, sistem ne ürettiğinizin maliyetini ve stok etkisini takip eder.

Bu yazıdaki işler hangi modülde

• Üretim ve reçete

  Ne ürettiğinizi yazın, hammadde kendiliğinden düşsün. Bir ürünün maliyeti tahmin değil, güncel alış fiyatlarından hesaplanan bir sayı olsun.

• Stok ve sayım

  Merkez depo ve mağazalardaki gerçek miktar tek yerde. Her hareketin bir sebebi ve bir sahibi var; sayım farkı tahmin değil kayıt.